Phong cảnh qua lịch sử nghệ thuật


Vẻ đẹp tự nhiên là nguồn cảm hứng trong hàng nghìn năm qua đối với các nghệ sĩ. Trong lịch sử nghệ thuật, phong cảnh là một thể loại nghệ thuật được công nhận, cho dù phong cảnh là hư cấu hay có thật.

Tại sao phong cảnh lại mê hoặc các nghệ sĩ?

Bạn có thể tự hỏi tại sao các nghệ sĩ lại chọn tập trung vào thiên nhiên và phong cảnh trong suốt lịch sử nghệ thuật. Lý do là rất nhiều! Trước hết, các nghệ sĩ hướng đến không gian rộng lớn vì đây là nơi học tập dễ dàng tiếp cận. Ngoài ra, phong cảnh là một cách để thử nghiệm các kỹ thuật và chơi với ánh sáng, màu sắc và kết cấu. Cuối cùng, phong cảnh cũng là một phương tiện hoàn hảo để truyền đạt một câu chuyện…

Ngay từ thời tiền sử, phong cảnh đã đi vào nghệ thuật. Các hang động Lascaux, nằm ở miền Nam nước Pháp là một khám phá quan trọng cho lịch sử nghệ thuật và nhân chủng học. Hang động làm sáng tỏ sự phát triển của loài người và các công cụ trực quan của thời tiền sử. Tuy nhiên, phải đến thế kỷ 20, những điều kỳ diệu của Lascaux mới được khám phá.

Bức “Sandy Road with a Farmhouse”, 1627 của họa sĩ Jan van Goyen tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan.

Những người thời tiền sử đã sử dụng các bức tường của hang động làm phương tiện biểu đạt. Đó những bức vẽ về cảnh quan cuộc sống rộng lớn hơn. Chúng thường đại diện cho các loài động vật hoang dã ăn cỏ, với nhiều màu sắc khác nhau. Các hang động của Lascaux, cho đến ngày nay, vẫn là một trong những ví dụ lâu đời nhất về các bức vẽ phong cảnh trong lịch sử nhân loại.

Theo các nguồn tài liệu của Vitruvius (trong chuyên luận De architectureura), phong cảnh là hình thức hội họa phổ biến ở Rome vào năm 30 trước Công nguyên. Vào thời điểm này, các ngôi nhà hiếm khi có tầm nhìn ra thế giới bên ngoài. Đây là lý do tại sao nhiều phong cảnh cách điệu đã được vẽ trên các bức tường bên trong ngôi nhà. Điều này cho phép các cư dân được bao quanh bởi thiên nhiên, ngay cả khi ở trong nhà. Người La Mã thích cảm nhận thiên nhiên qua những bức tranh và sự hiện hữu của những khu vườn nhỏ trong nhà.

Ở Trung Quốc, vào cuối triều đại nhà Đường (618-907 sau Công nguyên), tranh phong cảnh đã trở thành một thể loại nghệ thuật biểu đạt phổ biến. Phong cảnh cho phép các nghệ sĩ thoát khỏi cuộc sống hàng ngày của họ và hòa mình vào thiên nhiên. Một số nghệ sĩ coi trọng chúng vì những truyền thống tâm linh. Đối với những người khác, nó sẽ là triết học hoặc thậm chí là xác tín chính trị. Với sự tan rã của nhà Đường, ý tưởng về việc hòa mình vào thiên nhiên càng trở nên quan trọng hơn. Nó trở thành một chủ đề yêu thích của các nghệ sĩ và nhà thơ. Nếu các triều đại và các đảng phái chính trị kế tục nhau, thì sự vĩnh cửu và vẻ đẹp của thiên nhiên luôn mang lại cảm giác thoải mái cho nhân loại. Thế giới tự nhiên, đặc biệt là vùng núi, được coi là nơi ẩn náu khỏi các vấn đề của thế giới.

Mặc dù cách thể hiện thiên nhiên đã phát triển đối với các nghệ sĩ đương đại Trung Quốc, nghệ thuật châu Á vẫn kết nối sâu sắc với vẻ đẹp của thế giới tự nhiên.

Trên khắp châu Âu, thời kỳ Phục hưng đã khuyến khích sự phát triển của các nghiên cứu nghệ thuật. Ở Ý, các họa sĩ thời Phục hưng tập trung vào độ chính xác hình học, đồng thời hoàn thiện phối cảnh. Trong khi ở Bắc Âu, cũng như ở Flanders, các nghệ sĩ gắn bó hơn với những chi tiết nhỏ nhất. Trong mọi trường hợp, thiên nhiên là chủ đề chính và là nguồn cảm hứng chung cho các nghệ sĩ thời Phục hưng, dù là người Ý hay người Flemish.

Phong cảnh đã trở nên phổ biến trong suốt thế kỷ 17 ở châu Âu, đặc biệt là ở Bắc Âu và Hà Lan. Nhiều nghệ sĩ Hà Lan đã rời xưởng vẽ của họ để vẽ lại một bức tranh tái hiện chân thực và chi tiết về thiên nhiên xung quanh họ.

Sự thịnh vượng của thành phố Edo (Tokyo Nhật Bản) đã thúc đẩy một thời kỳ phát triển rực rỡ của nghệ thuật biểu đạt. Một ví dụ là ukiyo-e (tranh khắc gỗ), được biết đến với khả năng vẽ phong cảnh độc đáo thông qua việc sử dụng màu sắc tươi sáng, không bóng. Trong thế kỷ 19, cơ sở hạ tầng phát triển, bao gồm cả đường cao tốc và đường bộ. Điều này cho phép các nghệ sĩ Nhật Bản rời khỏi thành phố của họ và khám phá thêm đất nước.

Sự ưu việt của phong cảnh trong Chủ nghĩa lãng mạn:

Ở châu Âu, vào thế kỷ 19, các nghệ sĩ hàn lâm hiếm khi quan tâm đến phong cảnh. Thật vậy, thể loại này được coi là một phong cách nghệ thuật ít quan trọng hơn. Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi khi chủ nghĩa lãng mạn nắm quyền lực trong cộng đồng nghệ thuật. Phong cảnh lãng mạn gợi lên nhiều cảm giác, một cảm xúc cụ thể, hơn là một địa điểm chính xác. Mặt khác, các nghệ sĩ lãng mạn thích ghi lại những khoảnh khắc mà họ không được chứng kiến ​​thực tế. Kết quả là, họ tự do kiểm soát trí tưởng tượng của mình để thể hiện các tình huống và phong cảnh như họ tưởng tượng mà không cần phải tự mình nhìn thấy chúng.

Phong cảnh ngoài trời của những người theo trường phái Ấn tượng và Hậu ấn tượng:

Phong cảnh rất hiện diện trong nghệ thuật Trường phái Ấn tượng và Hậu Ấn tượng. Giống như thời Tiền Raphaelites vào đầu thế kỷ này, những người theo trường phái Ấn tượng đã vẽ ngoài trời. Đó là một cách để ghi lại vẻ đẹp của môi trường xung quanh họ. Nhiều nghệ sĩ đã nghiên cứu ánh sáng và màu sắc, vẽ tranh từ cùng một vị trí thuận lợi trong suốt cả ngày để nghiên cứu sự thay đổi của ánh sáng và bóng tối. Những người theo trường phái Hậu ấn tượng đã xây dựng dựa trên những người theo trường phái Ấn tượng và coi nghệ thuật của họ như một cách để thể hiện những suy nghĩ và cảm xúc bên trong của họ. Vì vậy, phong cảnh là hình thức biểu hiện quan trọng trong cả hai phong trào, mặc dù thực hành của chúng khác nhau.

Và, phong cảnh trong nghệ thuật đương đại:

Khi thế giới hiện đại hóa, các nghệ sĩ ngày càng có nhiều cơ hội đi du lịch khắp hành tinh để ghi lại vẻ đẹp của nó. Ngoài khả năng di chuyển ngày càng tăng này, công nghệ đã cho phép các nghệ sĩ nhân rộng các phương tiện truyền thông, giúp họ có thể lưu giữ khoảnh khắc độc nhất vô nhị chỉ qua một nút bấm đơn giản. Do đó, nhiều nhiếp ảnh gia chụp được ảnh phong cảnh dù họ ở đâu. Hơn nữa, trong suốt thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, các nghệ sĩ đương đại ngày càng nhận thức được sự mong manh của thiên nhiên. Lần đầu tiên, các nghệ sĩ cảm thấy say mê không chỉ vẻ đẹp của thế giới xung quanh mà còn về thực trạng của cuộc khủng hoảng sinh thái và môi trường, được khắp thế giới gọi là “biến đổi khí hậu”. Nghệ thuật môi trường đã xuất hiện, với những tác phẩm sắp đặt và tác phẩm nghệ thuật môi trường sống động, với mục đích truyền tải đến càng nhiều người càng tốt những thông điệp quan trọng về thực tế của những gì đang bị đe dọa.

Tóm lại là…

Phong cảnh vẫn là một chủ đề quan trọng đối với các nghệ sĩ cho đến ngày nay. Mặc dù các phương tiện và phong cách đã phát triển và sẽ tiếp tục phát triển, nhưng nó là một thể loại nghệ thuật biểu đạt quan trọng.

An Cư (Lược dịch từ Artsper)

Nguồn Văn nghệ số 32/2022

Tin liên quan

Ngày hội văn hóa dân tộc Dao toàn quốc

Ngày 28-9, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức họp báo thông tin về Ngày hội văn hóa ...

"578: Phát đạn của kẻ điên" sẽ đại diện Việt Nam tranh giải Oscar lần thứ 95

Phim 578: Phát đạn của kẻ điên do đạo diễn Lương Đình Dũng thực hiện với sự tham gia của hoa hậu H’H ...

Tái hiện vở ballet kinh điển "Paquita"

​Vở diễn ballet kinh điển "Paquita" sẽ được dựng mới hoàn toàn với sự tham gia của hơn 100 ...

10 điểm mới trong Luật Điện ảnh đã cơ bản phù hợp với yêu cầu của thực tiễn

Hội nghị - Hội thảo triển khai Luật Điện ảnh; đóng góp ý kiến xây dựng dự thảo Nghị định quy định ch ...

Ra mắt 238 bảo vật quốc gia trên lịch bloc 2023

Ngày 26-9, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tổ chức ra mắt bộ lịch bloc năm 2023 ...

Xây dựng kế hoạch "Bảo tồn, phát huy 7 di sản văn hóa dân tộc có nguy cơ mai một"

Bộ VH-TT&DL vừa ban hành kế hoạch tổ chức bảy chương trình hỗ trợ nghiên cứu, phục hồi, bảo tồn, phá ...

Phát triển công nghiệp văn hóa: Bây giờ hay bao giờ?

Dự thảo “Đề án phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030” đã chính thức được Bộ Văn hóa, ...

628 nghệ nhân được phong tặng, truy tặng Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc vừa ký ban hành các Quyết định phong tặng, truy tặng danh hiệu vinh d ...

Xem xét điều chỉnh tên gọi Hồ sơ khoa học của di sản trình UNESCO công nhận là Di sản thế giới

Văn phòng Chính phủ đã có văn bản số 6244/VPCP-KGVX truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vũ Đ ...

Italian Night – Sự thăng hoa của tài năng Việt và Ý

18 nghệ sĩ tài năng của Ý gồm các nghệ sĩ opera và giao hưởng sẽ biểu diễn cùng các nghệ sĩ đỉnh ca ...

Nghệ thuật của AI có được coi là... nghệ thuật?

Không phải lần đầu, nhưng câu chuyện một bức tranh được AI sáng tạo đã giành giải cao nh ...

Kiến trúc hiện đại: Giá trị riêng của Việt Nam

Trải qua bao thời kì lịch sử, kiến trúc vẫn luôn đại diện cho những giá trị của những nền văn minh t ...