Một dòng sông lặng lẽ chảy giữa dòng đời


Nhà thơ Đinh Phạm Thái cất tiếng khóc chào đời bên dòng sông Ngàn Phố xanh trong, "chảy êm đềm như dáng đi của mẹ". Vùng đất Gôi Choi văn vật này đã sinh ra biết bao nhà văn hóa lớn gắn với những dòng họ lớn: Nguyễn Khắc, Đinh Nho, Hà Huy, Tống Trần… Bản thân nhà thơ thuộc dòng họ Đinh Nho. Ông là em ruột thi sĩ - liệt sĩ Quỳnh Dao (Đinh Nho Diệm), một trong bốn thi nhân Thơ mới (1930-1945) quê Hà Tĩnh mà không ít lần ông nhắc đến với một lòng thương yêu kính trọng vô bờ. Con gái vùng này đẹp nổi tiếng cả nước, với da trắng mịn màng, dáng đi khoan thai thong thả. Có người giải thích vì xưa phần nhiều họ làm nghề chăm tằm dệt lụa suốt ngày bên khung cửi, có người giải thích vì nước Ngàn Phố đầu nguồn nên nhiều chất sắt đã mài mỏng làn da các cô, cũng có người cho rằng ngã ba sông là cỗ máy điều hòa nhiệt độ diệu kỳ nhất, mà quê ông gần bến Tam Soa-Ngã ba Linh Cảm, nơi hội tụ của Ngàn Phố, Ngàn Sâu và La Giang.

Dài dòng để bạn đọc hiểu rằng vì sao hình ảnh dòng sông với những cô gái xinh đẹp dịu hiền lại hiện ra suốt trong thơ văn ông đẹp và nhiều đến vậy. Đây là "sông Ngàn Phố loi thoi" với hình ảnh "con đò đôi mắt lá răm" đẹp đến nao lòng, kia là dòng sông Ngàn Phố dưới những trận Lào khốc liệt đang "uốn cong như đòn gánh" vẫn không ngăn nổi "em khỏa mình trên sóng/ tóc bời bời xõa xuống vai nâu". Sau này, đi đến phương trời nào, sống trên mảnh đất nào, hễ gặp sông thơ ông lại tung tăng như cá gặp nước, như diều gặp gió. Sống giữa Thủ đô Hà Nội gần trọn cuộc đời, ấn tượng nhất của đất Tràng An thanh lịch vẫn là "Sông Hồng bỏ lại Hồ Tây". Vào cố đô Huế, ông viết nhiều về Sông Hương, hẳn núi Ngự cũng phải phát ghen (lẽ ra phải là "Dạ thưa xứ Huế bây giờ/ vẫn còn núi Ngự bên bờ sông Hương" như thi sĩ Bùi Giáng chứ). Điều lạ đọc thơ oong thấy ít nói đến núi. Phải chăng có một mái núi thân thương nào đó luôn song hành lặng lẽ cùng Mệnh thủy đủ để che chở và nâng bước cho ông. Sau này khi được đi năm châu bốn biển, ông vẫn bị dòng sông mê hoặc. Đến Viên Chăn thủ đô nước bạn Lào xinh đẹp, hình ảnh ấn tượng nhất của ông là "Mê Kông chảy rắn thần phun lửa". Qua nước Nga trước những bông tuyết rơi rơivà những dãy bạch dương xào xạc, ông vẫn tưởng tượng "Sông hóa hạc êm đềm trôi nhẹ" của thi hào Êxinhin. Tôi có cảm tưởng rằng nếu không gặp sông, hồn ông như cá mắc cạn, như diều bặt gió, không thể cất lên lời ca. Thơ ông đề cập đến nhiều mảng đề tài, nhiều số phận, nhiều vùng đất với các địa danh khác nhau trong nước và trên thế giới. Bài thơ nào cũng có hình ảnh dòng sông, ít nhất là dòng sông tưởng tượng hay "dòng sông cuộc đời".

Tô đậm thêm nét tâm linh là phần văn xuôi gồm chín mẩu chuyện ghi lại trong cuộc đời sống và chiêm nghiệm của ông.Chúng rất bí ẩn nhưng cũng rất thực vì ông đưa ra những tư liệu chính xác để chứng minh. Đó không phải là những câu chuyện một thời bị gán nhãn "mê tín dị đoan", chúng gần với những thí nghiệm mà ông một nhà khoa học chân chính trực tiếp chứng kiến. Theo ông, chúng thuộc loại những hiện tượng chưa giải thích được chứ không phải không bao giờ giải thích được. Ông tin rằng với sự phát triển mạnh mẽ của thời đại công nghệ thông tin hiện nay, với cuộc cách mạng tin học 4.0 sắp tới, trong một tương lai gần, tất cả bức màn bí mật kia sẽ được vén lên, chí ít cũng được những chùm ánh sáng tâm linh soi rọi. Vì là nhà khoa học tự nhiên nên văn ông ngắn gọn, khúc chiết. Nó lại rất hấp dẫn vì ông là nhà thơ đích thực, từng được giải cao nhất với bài thơ nổi tiếng Chiếc roi ngày ấy trong cuộc thi Thơ lục bát  do báo Giáo dục và Thời Đại tổ chức. Những câu chuyện của ông có kết thúc bất ngờ và thú vị. Xin dẫn câu chuyện Cây cau lùn kể về câu chuyện ông đã tình cờ "tự" chữa khỏi bệnh nan y của thời đại - bệnh ung thư - ông gặp phải nhờ trước đó ông đã dời thành công cây cau lùn trong nhà thờ họ ở quê như thế nào. Rồi ông tình cờ gặp dòng chữ "Kowloon" (đọc là "cau lùn") trên một ngõ phố ở Hà Nội bao lần đi qua  không thấy.

*

Cuốn sách gồm 72 bài thơ sẽ trình làng vào dịp kỷ niệm 72 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc Khánh mồng 2 tháng 9. Cuốn sách gồm đúng 9 câu chuyện, và nhà xuất bản yêu cầu sách in vào đúng dịp tháng 9… Con số 9 lại là chữ số lớn nhất trong hệ đếm thập phân, như thể báo trước một sự viên mãn cho ngày sinh của Mệnh thủy./.

Nguồn Văn nghệ số 31/2018

 

Tin liên quan

Khi văn chương trở thành máu thịt quê nhà

Với tôi, trước sau Nguyễn Ngọc Hạnh, dù là trong thơ hay trong văn xuôi, cũng là người của quê nhà; ...

Đắng ngọt hành trình xác lập bản ngã*

Bàn về sáng tác của phái đẹp, các nhà phê bình nữ quyền cho rằng, điểm khác biệt về sinh lý, cảm xúc ...

Cảm hứng về nguồn cội trong thơ viết về Đền Hùng

Hình tượng vua Hùng cùng biết bao truyền thuyết, huyền tích về thuở hồng hoang đã trở thành cảm hứng ...

Nỗi niềm của một người lính*

Đó là hơn hai trăm bài thơ của Phạm Tuấn Nhung được tập hợp thành một tập có tựa đề Nỗi niềm năm thá ...

Những chiếc lá thu gửi mùa xuân*

Hà Minh Quang sinh ra trong một thành phố lớn đang trong thời kì mở rộng hội nhập quốc tế, luôn sôi ...

Biểu tượng – một hình tượng nghệ thuật đặc biệt

...Lịch sử phát triển các loại hình nghệ thuật và lịch sử phát triển tư duy của con người đã chứng m ...

Viết câu gian khó vào trong tuổi mình

Phạm Trung Tín là một người sống chân thật, mộc mạc và nhân hậu. Tuổi trẻ gặp thời binh lửa, anh cùn ...

Lục bát và những vần thơ đau

Phạm Xuân Trường, “một tay chơi lục bát có hạng” như có nhà văn nói, thuộc số những nhà thơ khá thàn ...

Văn học Nga tại Việt Nam từ sau Đổi mới

Có hai mốc quan trọng ảnh hưởng đến sự hiện diện của văn học Nga ở Việt Nam: Cách mạng tháng Tám năm ...

Xống chụ xon xao, từ góc nhìn mỹ học

...Xống chụ xon xao là một kiệt tác của văn học dân gian Thái nên đã thu hút nhiều học giả dày công ...

Những dịch chuyển cảm xúc bất ngờ

Trần Nam Phong quê ở huyện Kỳ Anh. Thơ anh không chỉ chịu ảnh hưởng của văn hoá Hà Tĩnh, miền quê nắ ...

Sông làng đã hóa sông thơ

Ngọc Khương quyết định in tuyển tập ở tuổi 70. Sớm hay muộn? Không sớm cũng không muộn. Bởi lẽ hành ...