April 17, 2024, 6:09 am

Sức mạnh của nữ quyền trong Nghệ thuật

Các nghệ sĩ nữ quyền đã làm việc để tạo ra những câu chuyện văn hóa khác nhau, mang đến cho phụ nữ những nơi để lắng nghe, nơi họ thể hiện bản thân và tham gia với thế giới thông qua nghệ thuật của mình.

Nghệ thuật Nữ quyền được cho là đã bắt đầu trong làn sóng thứ hai của phong trào Nữ quyền những năm 1960, xuất hiện ở cả Mỹ và Anh. Nghệ thuật nữ quyền nổi lên như một sự pha trộn đa dạng của các phương thức và nổi tiếng nhất là nghệ thuật về ý tưởng và cơ thể. Phụ nữ đã chiến đấu hết mình để khẳng định vị trí của họ trong thế giới nghệ thuật, để họ được tôn trọng tương tự như đàn ông.

Beyoncé, ca sĩ dùng âm nhạc để khẳng định nữ quyền, đã giành tới 32 giải Grammy, trở thành người giành nhiều giải Grammy nhất thế giới hiện nay

Kết quả của sự áp bức trong thế giới nghệ thuật, phụ nữ nổi lên là người cực kỳ tự do trong các tác phẩm nghệ thuật mà họ sáng tạo. Các tác phẩm nghệ thuật thời gian này cũng đề cập đến các vấn đề quan trọng như bất bình đẳng giới, và đó vẫn là một chủ đề phổ biến ngày nay.

Linda Nochlin, nhà sử học nghệ thuật đã viết bài luận danh dự của mình vào năm 1971: “Tại sao lại không có những nữ nghệ sĩ vĩ đại”? Được xuất bản trên tạp chí ARTnews, bài luận này đã tạo ra những cơ sở lý thuyết cho diễn ngôn về phụ nữ và nghệ thuật trong lịch sử nghệ thuật Nữ quyền.

Phong trào nghệ thuật Nữ quyền được mô tả là một loại hình nghệ thuật hậu hiện đại, với đặc điểm bao trùm của nó là một trong những hoạt động nâng cao nhận thức về bất bình đẳng giới và cung cấp cho phụ nữ cơ quan sáng tạo cởi mở để thể hiện bản thân.

Nghệ thuật nữ quyền đã làm việc để xóa bỏ những khuôn mẫu theo nhiều cách, cho dù thông qua hội họa, biểu diễn, phim ảnh hay bất kỳ hình thức nghệ thuật nào khác. Chúng ta có thể nói rằng đặc điểm bao trùm thứ hai của phong trào này là tính chất đa lĩnh vực của nó, khi nhiều thể thức khác nhau của nghệ thuật Nữ quyền giao nhau.

Trong suốt lịch sử, phụ nữ không tuân thủ nghiêm ngặt các loại hình nghệ thuật truyền thống và do nam giới thống trị như hội họa và điêu khắc.

Một số loại nghệ thuật Nữ quyền phổ biến nhất là nghệ thuật Cơ thể, nghệ thuật khái niệm, nghệ thuật trình diễn và nghệ thuật phim hoặc video. Điều khiến các phương thức biểu đạt này trở nên độc đáo hơn là chúng có chất lượng “thực hành” về chúng, vì chúng có thể tương tác với khán giả hoặc người xem một cách sâu sắc hơn. Điều này khiến chúng trở thành một phần của chính tác phẩm nghệ thuật vốn không thường thấy trong các tác phẩm nghệ thuật thông thường, và chắc chắn khiến thông điệp đó trở nên mạnh mẽ hơn rất nhiều.

Xuất phát từ tính chất đa lĩnh vực của nghệ thuật Nữ quyền, mà cơ thể phụ nữ đóng vai trò như một phương tiện nghệ thuật là rất phổ biến. Có thể nói, cơ thể phụ nữ không chỉ trở thành bức tranh chính của họ, mà còn trở thành công cụ để nâng cao ý thức. Điều này được chứng minh là khá gây tranh cãi, với khán giả cho rằng việc phô bày cơ thể phụ nữ một cách trơ trẽn không thể được coi là nghệ thuật.

Điều mà họ không nhận ra, điều được chứng minh là vô cùng mỉa mai, là nghệ thuật truyền thống do nam giới tạo ra đã sử dụng cơ thể phụ nữ như một “đối tượng” để tôn thờ trong các bức tranh của họ trong nhiều thế kỷ.

“Cô Ba Sài Gòn”, bộ phim đại diện Việt Nam tranh giải Oscar 2019, đã cố gắng tôn vinh vị trí, vai trò cũng như giá trị của người phụ nữ Việt Nam

Một ví dụ đáng chú ý là nghệ sĩ và ca sĩ nổi tiếng, Yoko Ono, và màn trình diễn của cô ấy có tên là Cut Piece (1964). Trong buổi biểu diễn được tổ chức tại Nhật Bản này, nghệ sĩ đã quỳ gối trên sân khấu và yêu cầu khán giả cắt quần áo của cô ấy ra. Màn trình diễn khám phá các câu hỏi về tình dục, giới tính và cảm giác dễ bị tổn thương.

Thông qua hành động gắn kết khán giả, tiết mục cũng khơi gợi cảm xúc cho họ. Những cảm giác này cho phép khán giả trải nghiệm không chỉ ý tưởng về bản chất của các vấn đề phụ nữ mà chúng ta có thể nhìn thấy trên một bức tranh phẳng mà còn là thực tế của nó thông qua sự tham gia tích cực.

Rất nhiều bức tranh Nữ quyền đặt câu hỏi về vị trí của phụ nữ trong lịch sử nghệ thuật và quan trọng là việc họ trở thành những nghệ sĩ vĩ đại trong số các nghệ sĩ nam được tôn kính. Những người phụ nữ tiên phong này đã làm sáng tỏ cách thức mà phụ nữ đã vắng mặt trong các văn bản và tài liệu lý thuyết trong suốt lịch sử. Đặc điểm này có thể được tìm thấy trong các ví dụ nêu trên; tuy nhiên, nó là đáng nói của riêng nó. Phong trào Nghệ thuật Nữ quyền đã phát triển trong nhiều thập kỷ, kết hợp nhiều chủ đề liên quan đến vai trò của phụ nữ họ trong suốt lịch sử và xã hội. Điều này đã mở rộng từ phạm vi vĩ mô của việc đấu tranh cho quyền của phụ nữ sang phạm vi vi mô của các quan điểm cá nhân hơn do các nữ nghệ sĩ khám phá.

Chủ nghĩa nữ quyền trong nghệ thuật đã mở ra những cánh cửa mới cho cách thức mà nghệ thuật được tạo ra và thể hiện. Mặc dù nó đã mang lại cho một số phụ nữ tiếng nói và quyền tự quyết để khám phá những vùng lãnh thổ mới trước đây chưa từng tham gia, nhưng nhiều phụ nữ khác vẫn tiếp tục bị bỏ rơi và bị đẩy ra bên lề câu chuyện. Là một phong trào nghệ thuật và lịch sử, vẫn cần phải làm nhiều việc để nghệ thuật Nữ quyền được coi là hoàn toàn bao trùm, vì phụ nữ từ các chủng tộc, nền văn hóa, sắc tộc và tôn giáo khác nhau ngày nay vẫn bị hạn chế, thậm chí loại trừ.

Về phong trào nghệ thuật nữ quyền: Nó đã và vẫn đang là, một phong trào không ngừng phát triển trong thế giới nghệ thuật, thu hẹp khoảng cách giữa những gì được coi là “nghệ thuật thấp” và “nghệ thuật cao”, cái sau chủ yếu được thúc đẩy một cách gia trưởng. Nghệ thuật nữ quyền là một thế giới rộng lớn và mở rộng chắc chắn đã mang tính cách mạng, không chỉ đối với phụ nữ mà cả nam giới.

Nghệ sĩ nổi tiếng Kiki Smith cũng được trích dẫn là đã mô tả đầy đủ về phong trào nghệ thuật Nữ quyền: “Nếu không có phong trào nữ quyền thì tôi sẽ không tồn tại; và một lượng lớn các tác phẩm nghệ thuật mà chúng ta coi là đương nhiên sẽ không tồn tại; và rất nhiều chủ đề mà chúng ta cho rằng có thể được bao trùm bởi nghệ thuật sẽ không tồn tại. Phong trào nữ quyền đã mở rộng theo cấp số nhân về việc định nghĩa nghệ thuật là gì, cách chúng ta nhìn nhận nghệ thuật, và ai được đưa vào diễn ngôn của việc làm nghệ thuật”.

(Theo artincontext.org)

Yên Châu

Nguồn Văn nghệ số 10/2023


Có thể bạn quan tâm