Sân khấu thời 4.0 : “Gạn đục, khơi trong” tìm lại khán giả


Sau bao nỗ lực từ phía đơn vị quản lý, của các nhà hát, đơn vị nghệ thuật, sân khấu truyền thống ở đây đó bắt đầu có khởi sắc, song câu hỏi làm gì để khán giả không quay lưng lại với sân khấu vẫn còn đang được quan tâm, bàn thảo.

Nâng chất lượng tác phẩm sân khấu

Trong cơ chế thị trường, nhất là thời kỳ bùng nổ thông tin, mạng xã hội, nghệ thuật sân khấu gặp không ít khó khăn. Đảng, Nhà nước đã có nhiều cơ chế, chính sách nhằm tăng cường công tác quản lý, tạo điều kiện thuận lợi cho nghệ thuật sân khấu phát triển. Đặc biệt, năm 2008, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 23 về “Tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới” nhằm chấn chỉnh sự tụt hậu về văn học nghệ thuật trong đó có nghệ thuật sân khấu. Các cơ quan chức năng, hội nghệ thuật chuyên ngành cũng tổ chức nhiều hội thảo khoa học, liên hoan sân khấu để định hướng hoạt động sân khấu, khuyến khích sáng tạo những tác phẩm có giá trị tư tưởng, có chất lượng đáp ứng kỳ vọng của đông đảo khán giả yêu mến nghệ thuật sân khấu.

Nhận thấy xây dựng những tác phẩm nghệ thuật chất lượng là điều tiên quyết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khán giả thời đại 4.0, các nhà hát, đoàn kịch đã nỗ lực tìm cách làm mới những sản phẩm giới thiệu đến công chúng. Đáng chú ý là cách đây chưa lâu, Nhà hát Tuổi trẻ đã có sự kết hợp thú vị với đạo diễn Vũ Minh - gương mặt quen thuộc của sân khấu kịch Idecaf (Thành phố Hồ Chí Minh) dàn dựng vở “Tôi đẹp, tôi có quyền”. Nhà hát kịch Việt Nam cũng đã bắt tay với đạo diễn người Singapore - Chua Soo Pong dựng vở “Hồng lâu mộng” dựa theo tác phẩm văn học nổi tiếng của tác giả Tào Tuyết Cần (Trung Quốc)…

Hơn chục năm trở lại đây, một phong trào thử nghiệm mới đã xuất hiện trong hoạt động sân khấu Việt Nam. Đây là những trào lưu nghệ thuật sân khấu nhằm đổi mới, cách tân về sáng tác, dàn dựng, biểu diễn qua cấu trúc, ngôn ngữ, hình thể, âm nhạc, trang trí để đáp ứng yêu cầu của khán giả trong xu thế hội nhập, phát triển. Phong trào này được ghi dấu ấn bởi 3 liên hoan sân khấu thử nghiệm được tổ chức thành công. Trong đó, đáng chú ý, Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm lần thứ 3 năm 2016 đã thu hút hơn 20 quốc gia, vùng lãnh thổ tham gia. Tại đây, các nghệ sĩ Việt Nam có thêm cơ hội giao lưu, học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn để xây dựng nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật cao.

Nghệ sĩ Nhân dân Lê Tiến Thọ, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam cho rằng muốn thu hút khán giả tới sân khấu truyền thống, bản thân các nghệ sĩ cũng phải ý thức được việc cùng nhau nỗ lực xây dựng các tác phẩm sân khấu chất lượng cao. Họ phải luôn tìm tòi, khám phá, xây dựng nên những tác phẩm mới lạ, hấp dẫn, đẹp về hình tượng, sâu sắc về nội dung, thỏa mãn được nhu cầu giải trí, có tính giáo dục cao. Muốn làm được điều đó, người nghệ sĩ phải nắm vững đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng, Nhà nước; bám rễ sâu sắc trong đời sống thực tiễn, phản ánh trung thục, sinh động tâm tư, tình cảm, nguyện vọng, hoài bão và lý tưởng nhân đạo của nhân dân, xây dựng những giá trị cao đẹp cho xã hội.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sâu khấu Việt Nam cũng cho rằng để xây dựng được nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng, chất lượng nghệ thuật cao cũng cần tập trung đào tạo đội ngũ, cho chế độ cho sáng tác; tăng cường kênh thông tin, quảng bá và công tác lý luận phê bình; quan tâm đến công tác tổ chức, sắp xếp lại các đơn vị nghệ thuật; xây dựng Luật bảo vệ văn hóa; xây dựng quy chế tự do sáng tác và Quỹ hỗ trợ phát triển nghệ thuật sân khấu Việt Nam.

Đổi mới để hút khán giả

Theo đạo diễn Bùi Như Lai, Trưởng đoàn Kịch 1, Nhà hát Tuổi trẻ, khán giả hiện nay rất kén sân khấu kịch, người ta sẵn sàng bỏ tiền triệu để mua vé xem ca nhạc, hay ngồi ở nhà xem gameshow nhưng ít người lựa chọn đến nhà hát để xem kịch. Đây cũng là trăn trở của những người làm nghệ thuật như chúng tôi. Vì thế, sân khấu kịch cần có sự đổi mới thật sự thì mới có người xem.

Trước kia, những trích đoạn hay vở diễn được khai thác để gìn giữ, nghiên cứu, bảo tồn và biểu diễn phục vụ công chúng. Người xem chủ yếu là công chúng trong nước, họ xem với một tâm thế hòa nhập trong các đêm diễn của hội hè, đình đám, họ thưởng thức tài nghệ của người nghệ sĩ, còn trang phục, đạo cụ, mỹ thuật sân khấu ít có sự quan tâm. Nhưng ngày nay, bên cạnh đối tượng khán giả cũ còn có khán giả trẻ và đặc biệt là khán giả quốc tế.

“Do vậy, các nhà hát, đoàn nghệ thuật không nên nghĩ chỉ giản đơn để nghệ sĩ biểu diễn một cách thông thường mà cần nâng lên một nhận thức mới đó là: Sự tinh tế, sang trọng của nghệ thuật biểu diễn, của tất cả các loại hình nghệ thuật. Chúng ta cần hướng đến không chỉ giới thiệu cho họ xem nghệ thuật biểu diễn truyền thống một cách đơn thuần mà còn phải giới thiệu cho họ văn hóa của nghệ thuật truyền thống”- Đạo diễn Đặng Bá Tài cho hay.

Giải pháp của nhà lý luận phê bình sân khấu Lê Quý Hiền đưa ra khi nói về việc làm sao để “kéo” khán giả đến với sân khấu hiện nay lại là để sân khấu đến với công chúng. Cùng chung quan điểm này, bên cạnh việc phục dựng lại những vở diễn nổi tiếng, các nhà hát đã không ngừng sáng tạo, cách tân các vở diễn, đa dạng mọi hoạt động để đem đến sự mới mẻ cho khán giả.

Đi đầu trong việc đưa sân khấu đến gần hơn với khán giả phải kể đến Nhà hát Tuổi trẻ. Nhà hát đã giới thiệu một dự án nhà hát truyền hình mang tên “Xóm hóng” với nội dung là các hài kịch được dàn dựng theo một format mới và quy tụ nhiều danh hài gạo cội. Chương trình ra mắt khán giả truyền hình cả nước lần đầu tiên, vào tháng 1/2015. Nhà hát Tuồng Việt Nam thường xuyên có chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống dành cho khách trong, ngoài nước với nhiều tiết mục đặc sắc như: Ông già cõng vợ đi xem hội, Nhã nhạc cung đình Huế (Đại nhạc); Lân mẹ đẻ lân con (múa)… Bên cạnh đó, Nhà hát cũng luôn tìm cách mở rộng địa bàn hoạt động tới các tỉnh thành, vùng sâu vùng xa, biểu diễn miễn phí tại các trường học để nhân rộng sự hiểu biết, tình yêu với nghệ thuật truyền thống cho học sinh, sinh viên. 

Để đưa những vở diễn chất lượng đến với công chúng, từ tháng 8/2016, Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch đã triển khai Kế hoạch biểu diễn các chương trình nghệ thuật, các tác phẩm sân khấu tiêu biểu tại Nhà hát Lớn Hà Nội và bán vé cho đông đảo người xem. Điều này đã và đang dần thắp lên hy vọng cho người yêu sân khấu về một tương lai không xa sân khấu Việt sẽ chật cứng khán giả, lấy lại vị thế trong lòng người hâm mộ.

Nguồn Văn nghệ số 16/2018

Tin liên quan

Đệ trình UNESCO ghi danh 'Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ'

Thủ tướng Chính phủ vừa có văn bản đồng ý gửi hồ sơ quốc gia đệ trình UNESCO xem xét đưa “Nghề làm t ...

Nhà nghiên cứu mỹ thuật Ngô Kim Khôi: Tranh Việt có sức hấp dẫn không nhỏ

Không thể phủ nhận một hấp lực rất lớn của tranh Việt Nam trên trường quốc tế, đặc biệt là các thế h ...

Họa sĩ Vũ Đình Tuấn dùng toàn bộ số tiền bán Bộ minh họa truyện ngắn trên báo Văn nghệ ủng hộ chương trình " Vượt qua đại dịch CoVID -19"

Theo chia sẻ của họa sĩ Vũ Đình Tuấn, bộ minh họa chùm truyện ngắn gồm 5 tranh của họa sĩ được đăng ...

Tổ chức cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc

Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ VHTTDL) phối hợp với Hội Nhạc sĩ Việt Nam sẽ tổ chức “Cuộc thi Độc tấu ...

Đấu giá 60 tác phẩm mỹ thuật tiếp sức y, bác sĩ nơi tuyến đầu chống dịch

Hưởng ứng lời kêu gọi của Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch bệnh Covid-19, hướng tới mục đích th ...

Nghệ thuật tạo hình Huế

Tôn giáo và tín ngưỡng là nơi lưu giữ nhiều giá trị và loại hình nghệ thuật, qua đó phản ánh nét tin ...

Lùi khai mạc triển lãm tác phẩm của các họa sĩ hàng đầu trên thị trường mỹ thuật

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, Bộ VHTTDL vừa có văn bản số 111/MTNATL-MT gửi các họa sĩ được ...

Những lời ca góp phần đẩy lùi dịch Covid-19

Cùng với “Ghen Cô Vy”, những ca khúc như “Việt Nam ơi! Đánh bay Covid!”, “Bao la những trái tim hồng ...

Mời độc giả đón đọc báo Văn nghệ số 13.

​Báo Văn nghệ số 13 ra ngày 28-3-2020 có các nội dung sau: ...

"Số đỏ" lên màn ảnh rộng

Đạo diễn Phan Gia Nhật Linh vừa công bố việc chuyển thể tiểu thuyết Số đỏ lừng danh của nhà văn Vũ T ...

Hạn chế số lượng đại biểu dự Lễ dâng hương giỗ Tổ Hùng Vương

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Ngọc Thiện vừa ký công văn gửi UBND tỉnh Phú Thọ về việc tổ chức Lễ dâng ...

Đưa phim lên các nền tảng trực tuyến

Trong giai đoạn ngành công nghiệp điện ảnh toàn cầu đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch Covid-19, một ...