Sân khấu thời 4.0 : “Gạn đục, khơi trong” tìm lại khán giả


Sau bao nỗ lực từ phía đơn vị quản lý, của các nhà hát, đơn vị nghệ thuật, sân khấu truyền thống ở đây đó bắt đầu có khởi sắc, song câu hỏi làm gì để khán giả không quay lưng lại với sân khấu vẫn còn đang được quan tâm, bàn thảo.

Nâng chất lượng tác phẩm sân khấu

Trong cơ chế thị trường, nhất là thời kỳ bùng nổ thông tin, mạng xã hội, nghệ thuật sân khấu gặp không ít khó khăn. Đảng, Nhà nước đã có nhiều cơ chế, chính sách nhằm tăng cường công tác quản lý, tạo điều kiện thuận lợi cho nghệ thuật sân khấu phát triển. Đặc biệt, năm 2008, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 23 về “Tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới” nhằm chấn chỉnh sự tụt hậu về văn học nghệ thuật trong đó có nghệ thuật sân khấu. Các cơ quan chức năng, hội nghệ thuật chuyên ngành cũng tổ chức nhiều hội thảo khoa học, liên hoan sân khấu để định hướng hoạt động sân khấu, khuyến khích sáng tạo những tác phẩm có giá trị tư tưởng, có chất lượng đáp ứng kỳ vọng của đông đảo khán giả yêu mến nghệ thuật sân khấu.

Nhận thấy xây dựng những tác phẩm nghệ thuật chất lượng là điều tiên quyết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khán giả thời đại 4.0, các nhà hát, đoàn kịch đã nỗ lực tìm cách làm mới những sản phẩm giới thiệu đến công chúng. Đáng chú ý là cách đây chưa lâu, Nhà hát Tuổi trẻ đã có sự kết hợp thú vị với đạo diễn Vũ Minh - gương mặt quen thuộc của sân khấu kịch Idecaf (Thành phố Hồ Chí Minh) dàn dựng vở “Tôi đẹp, tôi có quyền”. Nhà hát kịch Việt Nam cũng đã bắt tay với đạo diễn người Singapore - Chua Soo Pong dựng vở “Hồng lâu mộng” dựa theo tác phẩm văn học nổi tiếng của tác giả Tào Tuyết Cần (Trung Quốc)…

Hơn chục năm trở lại đây, một phong trào thử nghiệm mới đã xuất hiện trong hoạt động sân khấu Việt Nam. Đây là những trào lưu nghệ thuật sân khấu nhằm đổi mới, cách tân về sáng tác, dàn dựng, biểu diễn qua cấu trúc, ngôn ngữ, hình thể, âm nhạc, trang trí để đáp ứng yêu cầu của khán giả trong xu thế hội nhập, phát triển. Phong trào này được ghi dấu ấn bởi 3 liên hoan sân khấu thử nghiệm được tổ chức thành công. Trong đó, đáng chú ý, Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm lần thứ 3 năm 2016 đã thu hút hơn 20 quốc gia, vùng lãnh thổ tham gia. Tại đây, các nghệ sĩ Việt Nam có thêm cơ hội giao lưu, học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn để xây dựng nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật cao.

Nghệ sĩ Nhân dân Lê Tiến Thọ, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam cho rằng muốn thu hút khán giả tới sân khấu truyền thống, bản thân các nghệ sĩ cũng phải ý thức được việc cùng nhau nỗ lực xây dựng các tác phẩm sân khấu chất lượng cao. Họ phải luôn tìm tòi, khám phá, xây dựng nên những tác phẩm mới lạ, hấp dẫn, đẹp về hình tượng, sâu sắc về nội dung, thỏa mãn được nhu cầu giải trí, có tính giáo dục cao. Muốn làm được điều đó, người nghệ sĩ phải nắm vững đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng, Nhà nước; bám rễ sâu sắc trong đời sống thực tiễn, phản ánh trung thục, sinh động tâm tư, tình cảm, nguyện vọng, hoài bão và lý tưởng nhân đạo của nhân dân, xây dựng những giá trị cao đẹp cho xã hội.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sâu khấu Việt Nam cũng cho rằng để xây dựng được nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng, chất lượng nghệ thuật cao cũng cần tập trung đào tạo đội ngũ, cho chế độ cho sáng tác; tăng cường kênh thông tin, quảng bá và công tác lý luận phê bình; quan tâm đến công tác tổ chức, sắp xếp lại các đơn vị nghệ thuật; xây dựng Luật bảo vệ văn hóa; xây dựng quy chế tự do sáng tác và Quỹ hỗ trợ phát triển nghệ thuật sân khấu Việt Nam.

Đổi mới để hút khán giả

Theo đạo diễn Bùi Như Lai, Trưởng đoàn Kịch 1, Nhà hát Tuổi trẻ, khán giả hiện nay rất kén sân khấu kịch, người ta sẵn sàng bỏ tiền triệu để mua vé xem ca nhạc, hay ngồi ở nhà xem gameshow nhưng ít người lựa chọn đến nhà hát để xem kịch. Đây cũng là trăn trở của những người làm nghệ thuật như chúng tôi. Vì thế, sân khấu kịch cần có sự đổi mới thật sự thì mới có người xem.

Trước kia, những trích đoạn hay vở diễn được khai thác để gìn giữ, nghiên cứu, bảo tồn và biểu diễn phục vụ công chúng. Người xem chủ yếu là công chúng trong nước, họ xem với một tâm thế hòa nhập trong các đêm diễn của hội hè, đình đám, họ thưởng thức tài nghệ của người nghệ sĩ, còn trang phục, đạo cụ, mỹ thuật sân khấu ít có sự quan tâm. Nhưng ngày nay, bên cạnh đối tượng khán giả cũ còn có khán giả trẻ và đặc biệt là khán giả quốc tế.

“Do vậy, các nhà hát, đoàn nghệ thuật không nên nghĩ chỉ giản đơn để nghệ sĩ biểu diễn một cách thông thường mà cần nâng lên một nhận thức mới đó là: Sự tinh tế, sang trọng của nghệ thuật biểu diễn, của tất cả các loại hình nghệ thuật. Chúng ta cần hướng đến không chỉ giới thiệu cho họ xem nghệ thuật biểu diễn truyền thống một cách đơn thuần mà còn phải giới thiệu cho họ văn hóa của nghệ thuật truyền thống”- Đạo diễn Đặng Bá Tài cho hay.

Giải pháp của nhà lý luận phê bình sân khấu Lê Quý Hiền đưa ra khi nói về việc làm sao để “kéo” khán giả đến với sân khấu hiện nay lại là để sân khấu đến với công chúng. Cùng chung quan điểm này, bên cạnh việc phục dựng lại những vở diễn nổi tiếng, các nhà hát đã không ngừng sáng tạo, cách tân các vở diễn, đa dạng mọi hoạt động để đem đến sự mới mẻ cho khán giả.

Đi đầu trong việc đưa sân khấu đến gần hơn với khán giả phải kể đến Nhà hát Tuổi trẻ. Nhà hát đã giới thiệu một dự án nhà hát truyền hình mang tên “Xóm hóng” với nội dung là các hài kịch được dàn dựng theo một format mới và quy tụ nhiều danh hài gạo cội. Chương trình ra mắt khán giả truyền hình cả nước lần đầu tiên, vào tháng 1/2015. Nhà hát Tuồng Việt Nam thường xuyên có chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống dành cho khách trong, ngoài nước với nhiều tiết mục đặc sắc như: Ông già cõng vợ đi xem hội, Nhã nhạc cung đình Huế (Đại nhạc); Lân mẹ đẻ lân con (múa)… Bên cạnh đó, Nhà hát cũng luôn tìm cách mở rộng địa bàn hoạt động tới các tỉnh thành, vùng sâu vùng xa, biểu diễn miễn phí tại các trường học để nhân rộng sự hiểu biết, tình yêu với nghệ thuật truyền thống cho học sinh, sinh viên. 

Để đưa những vở diễn chất lượng đến với công chúng, từ tháng 8/2016, Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch đã triển khai Kế hoạch biểu diễn các chương trình nghệ thuật, các tác phẩm sân khấu tiêu biểu tại Nhà hát Lớn Hà Nội và bán vé cho đông đảo người xem. Điều này đã và đang dần thắp lên hy vọng cho người yêu sân khấu về một tương lai không xa sân khấu Việt sẽ chật cứng khán giả, lấy lại vị thế trong lòng người hâm mộ.

Nguồn Văn nghệ số 16/2018

Tin liên quan

Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng 2021 vẫn hạn chế phần Hội

Ban tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm 2021 tỉnh Phú Thọ ngày 15-4 ...

Thưởng thức nghệ thuật dân gian qua thông điệp từ 'Thán"

“Thán”- một chương trình đặc biệt được biên đạo múa Nguyễn Duy Thành - nghệ sĩ trình diễn nghệ thuật ...

Nhạc sĩ Trần Tiến sẽ hội ngộ khán giả trong chương trình " Hát về mẹ "

Liveshow Ngày của mẹ sẽ được thực hiện vào ngày Chủ Nhật thứ hai trong tháng 5, năm nay là ngày 9/5. ...

Đợt phim kỷ niệm các ngày lễ lớn từ tháng 4 đến tháng 5

Nhân kỷ niệm các ngày lễ lớn của đất nước: Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4), Quốc tế ...

Độc đáo " Một nét văn hóa Hà Nội"

Trong các ngày từ ngày 16 – 18/4, Công ty cổ phần Đầu tư Phát triển Trường Phương Từ sẽ tổ chức sự k ...

Đêm thơ nhạc “Se sẽ chứ”

Tiếp nối thành công ở 3 lần tổ chức trước đó, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp và các cộng sự sẽ tổ chức đ ...

"Những người khốn khổ" tổ chức tour lưu diễn trong nước

​Theo kế hoạch, Những người khốn khổ sẽ bắt đầu tour lưu diễn với 3 đêm tại Nhà hát Lớn Hà Nội (16, ...

Phân cấp trong quản lý nghệ thuật biểu diễn: Trên quyết tâm, nhưng dưới còn lúng túng

Sáng 25/3, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch đã tổ chức Hội nghị phổ biến Nghị định số 144/ ...

Khai mạc triển lãm "Lộ"

Triển lãm "Lộ" do nhóm kiến trúc sư Weplay tổ chức, với sự tham gia của các kiến trúc sư v ...

NSƯT Trần Vương Thạch: Hiểu cội nguồn để giữ bản sắc cho đúng

25 năm gắn bó với Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ kịch TP Hồ Chí Minh, trong đó 10 năm là Giám đốc, nhạc ...

Vẻ đẹp "Việt Nam: Đi Để Yêu! – Bao la biển gọi" trên nền tảng YouTube

Theo thông tin từ Tổng cục Du lịch, chương trình truyền thông du lịch Việt Nam trên nền tảng YouTube ...

Công diễn vở nhạc kịch và nghệ thuật thị giác "Chuyện người lính"

Viện Pháp tại Hà Nội - L'Espace, Dàn nhạc giao hưởng Việt Nam (VNSO) và Trường kịch nghệ ATH ch ...