Những cánh hoa trong thi ca


                                                    

Mùa xuân là mùa của tuổi trẻ, tình yêu, của trăm hoa đua nở. Sự bung nở của sắc xuân, tình xuân theo những cánh hoa trở thành biểu tượng của cái đẹp. Mùa Xuân, tình yêu và hoa đã đi vào trong thi ca, trở thành niềm cảm hứng bất tận cho biết bao nhiêu tâm hồn nhà thơ.

Nói đến mùa Xuân, không thể không nhắc đến hoa Đào. Những cánh hoa Đào từ lâu đã đi vào thi ca và trở thành biểu tượng cho triết lý vô thường, cuộc đời mộng ảo, cõi người phù du. Bởi hoa Đào rơi rụng ngay lúc hoa bung nở đẹp nhất. Hoa Đào gợi nhắc cho chúng ta về sự ngắn ngủi, mong manh của kiếp người. Nữ nhà thơ Ono no Komach của Nhật Bản đã viết: Hoa đào ơi/ Nhan sắc phai rồi/ Hư ảo mà thôi… Ngắm hoa Đào rơi, ta càng tự biết trân quý từng sắc na, từng khoảnh khắc đang hiện hữu, từ đó biết sống cho hiện tại. Phải sống một đời lộng lẫy và tận hiến như hoa Đào kia dẫu có ngắn ngủi và chóng tàn phai. Nguyễn Trãi cũng có nhiều bài thơ về Hoa Đào nằm trong chùm Đào hoa thi: Một đóa đào hoa khéo tốt tươi/ Cành xuân mơn mởn thấy xuân cười/ Đông phong ắt có tình hay nữa/ Kín tiễn mùi hương dễ động người.

Cùng với hoa Đào, hoa Mai trở thành biểu tượng của mùa Xuân. Mãn Giác Thiền Sư thời Lý Trần có bài: Xuân đi trăm hoa rụng/ Xuân đến trăm hoa nở/ Trước mắt việc đi mãi/ Trên đầu già đến rồi/ Đừng bảo xuân tàn hoa rụng hết/Đêm qua, sân trước một nhành mai. Câu thơ mang vẻ đẹp thiền tính. Mĩ học của thiền là mĩ học của sự đốn ngộ, an nhiên. Trước sự tuần hoàn của vũ trụ, thiên nhiên, con người hiểu được lẽ sinh, trụ, dị, diệt. Cuộc đời  hạn hữu trước cái mênh mông, trường cữu của vũ trụ bao la. Vượt qua được những lo âu, sầu muộn về lẽ sinh tồn để chiêm ngưỡng được vẻ đẹp của đất trời, vẻ đẹp của sự tịch lặng, vô ngôn. Nhành mai vẫn lặng lẽ nở dù mùa xuân đã tàn phai.

Khác với vẻ đẹp của hoa trong thi ca cổ điển, thơ hiện đại có những nét riêng khi nói về mùa Xuân và hoa. Nguyễn Bính đã khắc họa vẻ đẹp của mùa xuân, tình yêu, hoa xoan qua thi ảnh: Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay/ Hoa Xoan lớp lớp rụng vơi đầy/ Hội chèo làng Đặng đi ngang ngõ/ Mẹ bảo thôn Đoài hát tối nay. Đoạn thơ đầu là sự rạo rực của người thiếu nữ đợi chờ được đi hội làng đêm Xuân trong vẻ đẹp của ngàn hoa Xoan rơi. Lễ hội mùa Xuân xiết bao quyến rũ, nồng nàn. Bởi nàng nghĩ sẽ có duyên hạnh ngộ với người tao nhân nơi ấy. Thế nhưng, Hội tan, người khách tao nhân đã không đến như đã hẹn. Vì thế, thiếu nữ buồn: Bữa ấy mưa Xoan đã ngại bay/ Hoa xoan đã nát dưới chân giày/ Hội chèo làng Đặng về ngang ngõ. Mẹ bảo mùa Xuân đã cạn ngày. Nỗi buồn thấm vào động từ ngại. Mưa giờ đã ngại bay chứ không còn vẻ nao nức, hồ hởi, phơi phới như khổ thơ đầu. Nguyễn Bính thật tài tình, chủ thể trữ tình không được đề cập trực tiếp nhưng qua những thi ảnh trên, ta vẫn cảm nhận được nỗi buồn, sự hụt hẫng của người thiếu nữ.

Nếu Nguyễn Bính mượn hoa Xoan để nói chuyện tình yêu trong đêm hội Xuân thì Hàn Mạc Tử lại kín đáo và đầy sáng tạo khi mượn thi ảnh giàn thiên lý để nói hộ lòng mình: Trong làn nắng ửng: khói mơ tan/ Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng/ Sột soạt gió trêu tà áo biếc/Trên giàn thiên lý. Bóng xuân sang. Có thể nói, đây là bức tranh mùa xuân nên thơ và mơ màng nhất trong thi ca. Những từ ngữ tự nó đã vẽ nên một không gian như mộng với nắng ửng, khói mơ, mái tranh vàng, tà áo biếc. Kì diệu và hân hoan thay, hình ảnh giàn thiên lý với màu xanh bất tận gợi lên bước đi của nàng Xuân. Xuân đã đến ngây ngất và hân hoan trên giàn thiên lý biếc xanh.

Trong tình Xuân thơm ngát đang trào dâng, ý Xuân lời Xuân đang cất lên, hãy cùng gác lại mọi lo toan muộn phiền của gánh nặng áo cơm để cùng suy ngẫm về triết lí của hoa để biết sống và yêu tha thiết hơn, nồng nàn hơn và ý nghĩa hơn cuộc đời này.

Nguồn Văn nghệ số 1+2/2019

Tin liên quan

‘Trăm năm cô đơn’ lần đầu tiên được chuyển thể thành phim

Netflix mới đây thông báo đã nắm giữ quyền chuyển thể sách “Trăm năm cô đơn’’ của Gabriel García Már ...

Tìm thấy bức chân dung sau 130 năm thất lạc của Charles Dickens

Bức chân dung sẽ được trưng bày tại ngôi nhà cũ của nhà văn, hiện là Bảo tàng Charles Dickens Tây Lo ...

Ba vấn đề cần phải được làm rõ

Tiếp tục câu chuyện liên quan đến bài báo "Những chuyện còn khuất lấp từ việc “xẻ thịt” ngôi nh ...

Thảm sát kinh hoàng tại Mỹ Lai qua loạt sách của Mỹ

Dù thảm sát Mỹ Lai từng bị quân đội Mỹ che giấu, song các học giả, nhà nghiên cứu, nhà báo kiên trì ...

Nhà thơ Xi Chuan (Trung Quốc) nhận giải thưởng văn học Cikada (Thụy Điển)

Theo thông cáo báo chí của Viện Thụy Điển (Swedish Institute), Giải thưởng Cikada 2018 được trao cho ...

TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG VIẾT VĂN NGUYỄN DU CỦA HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM MỞ LỚP BỒI DƯỠNG VIẾT VĂN KHÓA XIII NĂM 2019

Thực hiện chỉ đạo của Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam năm 2019, Trung tâm Bồi dưỡng Viết văn Nguy ...

Xuất bản cuốn sách ra đời cách đây hơn 2.500 năm

“Lịch sử” - cuốn sách lịch sử được coi là lâu đời nhất thế giới, với 2.500 năm tuổi, ghi lại đầy đủ, ...

G.E.LESSING - người mở đường của dòng văn học cổ điển Đức

Nhận định về thế kỷ XVIII của Đức, F.Engels cho rằng, về mặt chính trị và xã hội, đó là một "th ...

Canh trời Tổ quốc, giữ văn hoá làng

Đại tá - Nhà văn Dương Duy Ngữ cất tiếng chào đời ngày 10 tháng 7 Âm lịch năm 1942 trong một gia tộc ...

Benedict Anderson: Người sống bên ngoài những đường biên

Khi viết hồi ký của mình, ông tự đặt tựa đề “Một cuộc đời bên ngoài các đường biên”. Tựa đề này, ông ...

Những chuyện còn khuất lấp từ việc “xẻ thịt” ngôi nhà số 9 Nguyễn Đình Chiểu

Từ nhiều năm nay, ngôi nhà số 9 Nguyễn Đình Chiểu vẫn được xem là một địa chỉ tin cậy, ấm áp, bình y ...

Ra mắt bộ truyện tranh 'Hiền tài nước Việt'

Sau một thời gian chuẩn bị, Công ty sách Đông A và NXB Dân Trí vừa phát hành bộ truyện tranh cho thi ...