Những bông sen mùa đại dịch


Vài năm nay, có rất nhiều thơ viết về thời đại dịch. Đó là thơ viết trực diện về các chiến sĩ áo trắng trên mặt trận tuyến đầu chống dịch, thơ viết về những đoàn người di dân, thơ viết về những em bé mồ côi cha mẹ, về đám tang vắng người đưa tiễn, về lò thiêu xác những ngày ảm đạm. Trong rất nhiều bài thơ tôi đọc, bài thơ của Hồng Thanh Quang lại có một góc nhìn khác, một cảm nhận riêng giữa bề bộn hiện thực cuộc sống:

 

Những bông sen

trong mùa đại dịch 

 

Thế có vô tình chăng,

Giữa bao nhiêu khốn khó,

Khi nước mắt ai tuôn,

Vẫn nồng nàn hoa nở?

 

Trên ranh giới mong manh,

Sự sống kề chết chóc,

Vẫn ngát một làn hương,

Thơm cả vào tiếng khóc...

 

Không thể nào làm khác,

Giúp đời sát vực sâu,

Đành rực hồng thêm sắc,

Cho cái nhìn bớt đau...

9/9/2021

Khi Đất nước căng mình trong thử thách, khi bệnh dịch lan tràn, cái chết đang rình rập, tàn khốc, cuộc sống thường ngày vẫn sinh sôi như một dòng chảy không ngừng. Nhìn những bông hoa sen, tác giả hỏi: Thế có vô tình chăng, Giữa bao nhiêu khốn khó. Vẫn biết sen nở theo mùa, theo quy luật của trời đất nhưng tác giả vẫn hỏi, hỏi màu hoa kia, hay hỏi chính mình: Khi nước mắt ai tuôn, Vẫn nồng nàn hoa nở?

Ở đoạn thơ tiếp theo, Hồng Thanh Quang tự trả lời, tự lý giải theo cách riêng của một nhà thơ. Nói như Xuân Diệu: sự sống không bao giờ chán nản và cây đời mãi mãi xanh tươi. Trong thời kỳ khắc nghiệt, dữ dằn, những bông hoa vẫn nở. Giữa bóng tối và chết chóc, những bông hoa vẫn nở. Hoa nở là sứ mệnh của hoa, nở theo quy luật, nở theo mùa, nở như không có gì khác được. Nhưng khi Hồng Thanh Quang viết Vẫn ngát một làn hương, Thơm cả vào tiếng khóc… thì câu thơ chợt có gì lóe lên, nhói lên trong tâm tưởng người đọc. Mùi hương hoa sen có gì mà ảo diệu vậy, mùi hương thơm cả vào tiếng khóc thì lạ và hay. Đó là câu thơ phát triển theo sự bột phát tự nhiên, viết cứ như chơi, không có sự gọt dũa cầu kỳ mà vẫn hay, vẫn đủ sức lắng, sức đọng.

Đọc bài Những bông sen trong mùa đại dịch của Hồng Thanh Quang, tôi chợt nhớ đến bài thơ Hoa những ngày thường của nhà thơ Chế Lan Viên viết trong chiến tranh đánh Mỹ năm 1965: “Lạ thay đất nước quê nhà/ Lửa đạn, hoa mùa cứ nở/ Bên đường công tác anh qua/ Hoa hồng vẫy gọi thiết tha/ Hố bom toác ở đầu sân/ Cuối sân lại nở đoá hồng/ Màu đỏ hai lần đỏ gấp...”. Hai bài thơ ở hai khoảng thời gian khác nhau: thời chiến tranh đánh Mỹ và thời đại dịch. Hai nhà thơ, hai thế hệ khác nhau đều mang đến cho thơ những vẻ đẹp riêng bằng những câu thơ ghi dấu được tháng ngày mình trải.

Bài thơ Những bông sen trong mùa đại dịch in trong tập thơ Chút sen còn lại của Hồng Thanh Quang. Đọc Hồng Thanh Quang, tôi nhớ những câu thơ hay viết về sen, về tình yêu: Bao mùa sen vẫn non tơ/ Vẫn mơn nởn lá vẫn ngơ ngác hồng hoặc: Anh chỉ dám tự xa nhìn và tiếc/ Xác lá rơi hè hố ngẩn ngơ rằm... : Tóc không tơ nữa, vai gầy/ Bao nhiêu xa xót thổi đầy phương anh... Bài thơ có 12 câu, ngắn ngọn, hàm súc, không sa vào tả việc, kể lể dông dài. Ở đoạn tiếp theo, đoạn kết Hồng Thanh Quang viết:

Không thể nào làm khác,

Giúp đời sát vực sâu,

Đành rực hồng thêm sắc,

Cho cái nhìn bớt đau...

Tác giả khép lại bài thơ nhưng lại mở ra, lại mượn lời những bông hoa sen để tâm sự, dãi bày cùng người đọc. Không hiểu sao đọc tới đây, tôi lại mường tượng ra những bông hoa sen trong một đám tang, trước lò hỏa táng, trước nỗi mất mát quặn lòng, màu hoa sen sáng lên và làn hương tỏa ra thấm mãi vào tâm tưởng: Đành rực hồng thêm sắc,Cho cái nhìn bớt đau... Bài thơ viết theo thể thơ ngũ ngôn, về hình thức thơ không mới, đáng mừng hơn, bài thơ mới về cách cảm cách nhìn: Vẫn ngát một làn hương, Thơm cả vào tiếng khóc... Đề tài khó viết, nhưng đây là một bài thơ hay đáng ghi nhận của Hồng Thanh Quang viết trong mùa Đại dịch.

Nguồn Văn nghệ số 11/2022

Tin liên quan

Đi tìm “nỗi sợ” và “những khuôn hình”

Nếu “Nỗi sợ” là tên một truyện ngắn trong tập truyện gồm 15 tác phẩm của nhà văn Lê Anh Hoài, thì “n ...

Tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương trong chuyển động của Văn học Việt Nam đương đại

...“Chúng ta thường nói tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương khó đọc, thậm chí có nhiều ngườ ...

Giá trị nhân văn mới trong tiểu thuyết Việt Nam đầu thế kỉ XXI

Chủ nghĩa nhân văn ra đời và phát triển rực rỡ kể từ thời kì Phục hưng ở phương Tây. Con người được ...

Tôn vinh các nhà văn áo lính

Đất nước ta sống trong hòa bình và xây dựng sau cuộc kháng chiến chống Pháp (1946-1954) và chống Mỹ ...

Hiện thực trung thực?*

Nhiều lần trò chuyện với các đồng nghiệp từng tham gia chiến đấu ở chiến trường Campuchia tôi thường ...

Khoảng trống thơ thiếu nhi

Dạo qua các nhà sách, có thể thấy thơ thiếu nhi chiếm góc thật khiêm tốn so với dòng văn xuôi, và hầ ...

Tư tưởng Hồ Chí Minh, chân lí không thể phủ nhận

Một điều rất dễ nhận ra trong luận điệu của các thế lực thù địch đó là chúng thường xuyên bóp méo, x ...

Tranh chấp hình tượng nữ chính trong tác phẩm 'Bác sĩ Zhivago'

Sau vụ phơi bày “tái sử dụng” các đoạn văn bản của nhà văn người Úc John Hughes, thì mới đây một vụ ...

Đâu là sức mạnh của nghệ thuật?

Tôi quen anh Đỗ Duy Ngọc cũng đã trên ba mươi năm, biết anh là họa sỹ có tài, có tranh đẹp, là “Vua ...

“Cát lặng im nghe sóng biển cười”

Nhà thơ Văn Đắc đã xuất bản 11 tập thơ. Ngay từ tập thơ đầu tay Hai triền sông (Nxb Văn học, 1973) v ...

Hãy viết như mẹ anh hát

Gia tài văn chương của Châu La Việt đến 2022 không ít, tuy nhiên ai tỉnh táo thì luôn luôn khắc ghi ...

Tiếng rung ngân của lòng hiếu thảo

Bài thơ là một tiếng lòng thiết tha với người mẹ sinh thành, đồng thời góp một nét chạm khắc độc đáo ...