Nhân loại cần chỉnh đốn cách sống sau đại dịch Covid-19


Đại dịch Covid-19 đang hoành hành làm thế giới đảo điên, bàn chuyện “sau đại dịch” liệu có sớm quá không? Chắc là không, vì vấn đề đặt ra không dễ thực hiện như thay một khẩu hiệu mà cần quỹ thời gian có khi cả thập kỷ, thậm chí cả đời người mới có thể thay đổi được cách sống. Mặt khác, đại dịch Covid-19 ngay từ đầu, đã cho nhân loại bài học rằng sự cảnh báo muộn (hay là không dám nhìn thẳng sự thật) đã phải trả giá bằng hàng vạn sinh mạng. Và đại dịch hay thiên tai dữ dội mấy rồi cũng qua. Cuộc sống vẫn phải tiếp tục; vấn đề là nhân loại có chịu nhận ra những khiếm khuyết, những thói quen sai lầm (do không hiểu biết hoặc vì tính kiêu ngạo) để chỉnh đốn hay không?

Điều mà nhiều kênh thông tin đã báo động ngay từ đầu đại dịch Covid-19 là vi rút khởi nguồn từ con dơi ở chợ Vũ Hán - do đó hệ quả tất yếu là con người muốn tránh thảm họa phải từ bỏ thói quen sát hại và ăn thịt động vật hoang dã. Cho dù thông tin “con dơi tải vi rút” là không chính xác thì cảnh báo vừa nêu vẫn hoàn toàn đúng đắn. Điều này không mới; nhiều nước và tổ chức quốc tế, từ nhận thức tầm quan trọng của môi trường, sinh thái, đã cấm và có hình phạt tù những kẻ phạm tội sát hại động vật hoang dã, nhưng tê giác, hổ, voi… và nhiều loại khác vẫn bị săn đuổi và có nguy cơ tuyệt chủng; ở Việt Nam, không ít nhà hàng vẫn ngang nhiên bán đặc sản thú rừng… Những cơn lũ ống kinh hoàng xóa sạch cả một làng, bản mấy năm qua do nạn phá rừng, đào núi vụ lợi, bất chấp hậu quả là bằng chứng hiển nhiên rằng, khi cân bằng sinh thái bị phá vỡ thì thiên nhiên, tạo hóa nhất định sẽ “báo thù” bằng cách này hay cách khác. Khoa học chưa chứng minh được đại dịch Covid-19 có phải là sự “báo thù” của tự nhiên hay không, cũng như vô số sự kiện của tạo hóa còn là điều bí ẩn, nhưng sự hoành hành của loại vi rút mới hiện nay, ít ra cũng là dịp nhân loại thêm một lần được nhắc nhở cần phải biết e sợ trước sức mạnh siêu nhiên, chứ không thể cứ ngạo nghễ tưởng mình là chúa tể muôn loài, muốn làm gì cũng được!

Sự ngưng trệ nhiều hoạt động trong đại dịch Covid-19 rõ ràng là gây tác hại về nhiều phương diện, nhất là về kinh tế. Nhưng sự đời luôn có hai mặt, nên trong sự “ngưng trệ” hiện nay, chúng ta có thể nhận ra những điều cần phải “chỉnh đốn”, nhất là trong lối sống chạy đua theo hưởng thụ vật chất đang làm tha hóa những giá trị nhân bản và hư hỏng môi trường sinh thái. Nếu theo đúng tinh thần “Nhìn thẳng sự thật – Nói rõ sự thật” được khởi phát từ Đại hội Đổi mới 1986, chúng ta có thể thấy ngay không ít hoạt động phải “tạm ngưng” hiện nay vì đại dịch Covid-19 là công việc vô bổ, nếu không muốn nói là có hại. Ví như từ việc Chính phủ vừa chỉ thị tạm ngưng cử cán bộ đi nước ngoài, chúng ta vô “Google” sẽ thấy hàng loạt vụ đi công tác nước ngoài trước đó, tiêu tốn nhiều tỷ ngân sách, thực chất là du lịch trá hình đã bị báo chí lên án. Cũng nên nói thẳng là có không ít cuộc họp hoặc người đi họp không cần thiết, chỉ thêm tốn công tốn của vì kết luận cuộc họp đã được quyết định trước khi họp rồi!...

Có loại “ngưng trệ” nhìn qua như là “chuyện vặt”, ngay lập tức được đại đa số vỗ tay. Đó là việc cấm tụ họp các quán Karaoke, vì hàng xóm đỡ nhức tai bởi thứ âm nhạc hạ cấp. Xin đừng coi là việc nhỏ; đã có án mạng vì hàng xóm không chịu nổi tiếng ồn “Kara”; đó là chưa nói đến tác hại phá hỏng thẩm mỹ âm nhạc của nhiều thế hệ...

Một “chuyện vặt” nữa là thói quen mua sắm, đổi “mốt” chứ không phải do nhu cầu sử dụng. Liệu sau đợt “ngưng trệ” do hạn chế đi lại mua sắm cũng như khuyến nghị đóng cửa các “dịch vụ không cần thiết” vì đại dịch Covid-19 có giúp con người chỉnh đốn cách sống đua đòi tiêu xài hưởng thụ không? Đây cũng không hề chuyện nhỏ. Xin dẫn lại bài phát biểu của Mạc Ngôn, nhà văn đoạt giải Nobel văn học 2012, tại Diễn đàn văn học Đông Á, tháng 12/2010 tại Nhật Bản, với chủ đề “Ai là người có tội”:

 “… Trái đất bốc khói khắp nơi, toàn thân run rẩy, biển lớn gào thét, bão cát mù trời, hạn hán lũ lụt cũng như các triệu chứng ác liệt khác đều có liên quan chặt chẽ với phát triển khoa học kỹ thuật dưới sự thúc đẩy bởi dục vọng tham lam của các nước phát triển. Trong thời đại như vậy, văn học của chúng ta kỳ thự#c gánh vác trách nhiệm to lớn, chính là trách nhiệm cứu lấy trái đất, cứu lấy nhân loại…”

… Chúng ta cần dùng tác phẩm của mình để nói với những người phụ nữ có hàng nghìn chiếc váy, hàng vạn chiếc giày, rằng họ có tội… ”.

Tất nhiên là nhà văn còn “kể tội” nhiều loại người nữa, từ các ông chủ có nhiều xe sang trọng và máy bay riêng… đến những kẻ đầu cơ, những tên tham quan… để rồi nhắc nhở: “Họ đều cùng ở trên một con thuyền, nếu như chiếc thuyền đó chìm rồi, bất kể là người mặc đồ hiệu, khắp người đầy châu báu, hay áo quần lam lũ, không có lấy một đồng, thì kết cục vẫn như nhau”. Và ông kết luận như một tín hiệu cấp cứu: “Những ngày tháng tốt đẹp của nhân loại đã không còn nhiều nữa!”.

Ông cũng tự nhận đây là kết luận bi quan. Điều đó càng chứng tỏ vấn đề quả là cấp bách, là trách nhiệm của mọi người, chứ không chỉ nhà văn…

Vậy đó! Tất nhiên là còn những điều hệ trọng hơn mà nhân loại cần “chỉnh đốn” sau đại dịch Covid-19. Hãy nói ngay đến “sát thủ” giấu mặt mà Hà Nội cũng như nhiều thành phố lớn khác đang phải chịu đựng lâu dài - đó là thứ “bụi mịn” khiến không khí trở nên độc hại, gây tổn thương sức khỏe và là nguồn gốc nhiều căn bệnh nguy hiểm cho tính mạng con người, có khi còn hơn cả đại dịch Covid-19. Ba tháng chống chọi với đại dịch Covid-19, Việt Nam chưa có người tử vong, nhưng theo báo Dân trí (dẫn số liệu tại Hội nghị về ung thư tại Tp. Hồ Chí Minh ngày 18/11/2018) thì mỗi ngày Việt Nam có 300 người chết vì ung thư! Cho dù chưa có kết luận khoa học cụ thể nguyên nhân gây ung thư, nhưng chắc chắn “bụi mịn” là một trong những “sát thủ” nguy hiểm; lại còn bệnh ho lao, viêm phổi… tăng lên hẳn cũng do vi rút “bụi mịn”, mà đây là loại “bệnh nền” khiến người nhiễm Covid-19 dễ tử vong. Điều đáng buồn hơn là thứ “vi rút” này đã được báo động từ nhiều thập kỷ trước. Tiếc rằng, vấn nạn ngày càng trầm trọng hơn. Chiều theo “nhóm lợi ích”, các tòa nhà cao tầng, cứ liên tiếp cắm dày đặc hết trong đến ngoại vi thành phố, kèm theo hàng triệu ô tô xe máy xả khí độc càng nhiều mỗi khi tắc đường thì con người ngộp thở là tất yếu. Cả những thành phố khí hậu, cảnh quan vốn “ngon lành” như Nha Trang, Đà Lạt, cũng đã “suy thoái” do phát triển “nóng” nhà cao tầng ven biển và ồ ạt thay mảng xanh thực vật tự nhiên bằng nhà kính trồng rau…

Nhìn rộng ra và nghĩ sâu hơn, xin đừng tưởng mặt đất ta ở “vững như bàn thạch”; trong vũ trụ bao la, con người ta không bằng hạt bụi, bám vào “quả bóng” cũng mong manh dễ vỡ, nếu bị thiên thạch đâm vào. Tạo hóa có lẽ đã thiết lập “quy luật” vận hành an toàn cho các hành tinh, nhưng ai dám đảm bảo sức nặng của tầng tầng lớp lớp các tòa nhà cao tầng, cùng những hố khoan bạt cả dãy núi và sự khai thác mọi thứ trong lòng đất bởi lòng tham vô tận của con người không làm thay đổi hành trình của địa cầu? Đó là chưa nói đến những cuộc chiến tranh, những vụ thảm sát hàng ngàn, hàng triệu người cùng mưu mô dùng vũ khí sinh học và nguyên tử để khống chế hay thống trị đồng loại – cả khi chưa gây đại họa, khối lượng vũ khí khổng lồ ấy đã bắt trái đất “đeo” một gánh nặng thực thể và tâm lý, ít nhiều cũng khiến hành tinh xanh chấn động… Không phải ngẫu nhiên, đêm giao thừa năm Canh Tý, Hà Nội bỗng giật mình vì sấm sét rung chuyển cả bầu trời!...

Nguồn Văn nghệ số 14/2020

Tin liên quan

6.6, đồng loạt ra quân trên hai sân khấu lớn

Sau những màn chào sân đầy ấn tượng với Bệnh sĩ, Điều còn lại, Cướp biển 2020..., khán giả sẽ tiếp t ...

Chiến dịch giải cứu trái đất

Vở nhạc vũ kịch thiếu nhi “Chiến dịch giải cứu trái đất” với các loại hình: Ballet, Đương đại, Dân t ...

Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm 50 nước dẫn đầu về Chính phủ điện tử

Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia ...

Festival âm nhạc Quốc tế - Rising Star 2020 tổ chức thi online

Festival Âm nhạc Quốc tế - Rising Star 2020 là cuộc thi âm nhạc Quốc tế dành cho thiếu nhi do Học vi ...

Vẫn còn là mơ ước

Có thể từ thời “công xã La Mã” hay “thành bang La Mã” đã manh nha có chủ nghĩa xã hội. Nhưng cho tới ...

Thế giới phải làm gì sau Covid-19?

...Có 3 cuộc tranh luận lớn đang nổi lên: thứ nhất là về phương thức quản lý cuộc khủng hoảng này; t ...

Sự ngụy biện của một “nhân cách tật nguyền”

Bất cứ ai làm trong ngành giáo dục, khi nghe đến câu nói của bị cáo Diệp Thị Hồng Liên (cựu trưởng p ...

Nụ cười và nhân cách

Cười là một trong những hình thức diễn đạt cảm xúc tinh tế nhất của con người. Các nhà nghiên cứu đã ...

Mời độc giả đón đọc báo Văn nghệ số 23

​Báo Văn nghệ số 23 ra ngày 6-6-2020 có các nội dung sau: ...

Vươn lên, đón đầu cơ hội mới

Ngày 02/6, Chính phủ đã họp phiên thường kỳ tháng 5/2020 dưới sự chủ trì của Thủ tướng Nguyễn Xuân P ...

Nghị định mới về vị trí việc làm và biên chế công chức

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 62/2020/NĐ-CP về vị trí việc làm và biên chế công chức. ...

Bộ phim “Ròm” sẽ được khởi chiếu tại các rạp trên toàn quốc từ ngày 31/7.

Sau một thời gian phải chỉnh sửa lại kịch bản, bộ phim “Ròm” của đạo diễn Trần Thanh Huy sẽ được kh ...