Một hành trình văn chương


Từ ngày 1 đến 4 tháng 5/1957, tại Câu lạc bộ Đoàn Kết trên phố Tràng Tiền, cạnh Quảng trường Nhà Hát Lớn Hà Nội, đã diễn ra Hội nghị thành lập Hội nhà văn Việt Nam.

Hội nghị này về sau được coi là Đại hội lần thứ Nhất. 278 đại biểu tham dự Hội nghị đã thông qua điều lệ, phương hướng hoạt động, chương trình công tác 3 năm, và bỏ phiếu bầu Ban Chấp hành đầu tiên gồm 25 người và được Hội nghị quyết định coi là 25 hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam.Đó là các nhà văn, nhà thơ Nông Quốc Chấn, Nguyễn Công Hoan, Nguyễn Đình Thi, Tú Mỡ, Anh Thơ, Mộng Sơn, Cầm Biêu, Nguyễn Xuân Sanh, Nguyễn Huy Tưởng, Hoàng Cầm, Sao Mai, Tố Hữu, Hoàng Tích Linh, Nguyên Hồng, Bửu Tiến, Xuân Diệu, Đoàn Giỏi, Phạm Huy Thông, Tế Hanh, Nam Trân, Vũ Tú Nam, Hoàng Trung Thông, Xuân Miễn, Tô Hoài, Nguyễn Tuân. Đến ngày 11/4/1957, Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa I họp Hội nghị lần thứ Nhất, cử ra Ban thường vụ Hội gồm 7 người, đó là Nguyễn Công Hoan, Chủ tịch Hội; Tú Mỡ, Phó chủ tịch; Tô Hoài, Tổng thư ký; Nguyễn Xuân Sanh, Phó tổng thư ký; và các ủy viên: Nguyên Hồng, Tế Hanh, Đoàn Giỏi… Cho đến hôm nay, sau 63 năm đồng hành cùng đất nước và dân tộc, trước thềm Đại hội lần thứ X, Hội Nhà văn Việt Nam đã phát triển lên đến con số hơn 1.000 hội viên với 5 thế hệ nhà văn có đầy đủ bản lĩnh cách mạng và lòng yêu nghề, lấy Tổ quốc và Nhân dân làm đối tượng cống hiến, và cũng là nguồn cảm hứng sáng tạo lớn lao nhất của mình. Trong số các nhà văn ấy, người duy nhất còn lại của thế hệ thứ Nhất là nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh, người mà cách đây chưa lâu, Hội Nhà văn Việt Nam vừa tổ chức lễ mừng thọ lần thứ 100 của ông.

Nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh phát biểu tại Đại hội lần thứ nhất Hội Nhà văn Việt Nam

Nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh nguyên quán tại huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Ông sinh ngày 16 tháng 11 năm 1920 tại Đà Lạt. Ông là người đã cùng những nhà thơ, nhà văn Đoàn Phú Tứ, Phạm Văn Hạnh (bút danh Thê Húc), các họa sỹ Nguyễn Lương Ngọc, Nguyễn Đỗ Cung và nhạc sỹ Nguyễn Xuân Khoát sáng lập ra nhóm Xuân Thu nhã tập thời kỳ đầu những năm 1940 của Thế kỷ trước.

Trong lịch sử văn học Việt Nam, Xuân Thu nhã tập là một hiện tượng nghệ thuật tiên phong, một trong những đặc trưng của xu hướng chủ nghĩa hiện đại ở Việt Nam, và từ đó có một vị trí đặc biệt trong lịch sử văn học dân tộc. Ra đời khi Thơ mới  đã rơi vào bế tắc, khủng hoảng. Cái tôi, mảnh đất linh diệu của Thơ Mới đã được đào sâu đến tận cùng, và lúc này, đã mất hết sức sống. Trong xu thế đó, Xuân Thu đã trăn trở và tìm một hướng đi mới cho thơ ca dân tộc. Trong tiến trình của văn học Việt, có thể nói hiếm có nhóm sáng tác nào lại độc đáo như Xuân Thu nhã tập. Độc đáo về chủ thể sáng tác, về đặc điểm thể loại và độc đáo về lịch sử số phận tác phẩm. Xuân Thu chỉ tồn tại từ năm 1942 đến năm 1945, và cũng chỉ gồm mấy tác giả, nhưng lại hội tụ đầy đủ cả “đại gia đình” nghệ thuật: Thơ ca, âm nhạc, hội họa. Số lượng sáng tác cũng rất “khiêm tốn” nhưng lại rất đa dạng về thể loại: thơ, văn xuôi, tiểu luận. Mục đích sáng tác cũng khá độc đáo:“Dưới bóng Xuân Thu sẽ thực hiện: Trí thức – Đạo đức – Sáng tạo...

Hình thành cuối năm 1939, nhưng mãi tới giữa năm 1942, Xuân Thu nhã tập mới in và phát hành đươc tập đầu, và cũng chỉ duy nhất một tập đó mà thôi, dù rất được độc giả hoan nghênh, trông đợi.

Nguyễn Xuân Sanh là người trẻ nhất trong nhóm, và cũng là người theo đuổi tinh thần Xuân Thu nhã tập lâu nhất trong nhóm, để rồi trở thành một nhà thơ có nhiều thành tựu trong nền văn học Cách mạng. Nói đến Nguyễn Xuân Sanh, người ta nhớ ngay đến câu thơ “đáy đĩa mùa đi nhịp hải hà” không lẫn với ai, và cũng đầy ám ảnh. Các nhà phê bình sau này đã đánh giá thơ ông: “Chữ thì đa nghĩa đa tầng khiến cho người đọc tha hồ tưởng tượng để tiếp cận âm thanh… bình thanh hình ảnh thì lại đa chiều khiến cho người đọc mặc sức mà khám phá mà tìm hiểu…”

Nguyễn Xuân Sanh đã trăn trở từ thế kỷ hai mươi sang thế kỷ hai mươi mốt với bao nhiêu tìm kiếm, dằn vặt, bao nhiêu đớn đau… Cho đến hôm nay, khi đã sống tròn một thế kỷ trên cõi đời này, ông với người bạn đời chung thủy của mình, nhà văn Nguyễn Thị Cẩm Thạnh, vẫn gắn bó thủy chung trong căn nhà ở một con ngõ nhỏ bên bờ sông Tô Lịch, và cách đây chỉ dăm năm thôi, ông bà vẫn còn là một trong số ít ỏi những cặp vợ chồng nhà văn cao tuổi có mặt trong hầu hết các hoạt động, các sự kiện quan trọng của Hội Nhà văn Việt Nam hàng năm…

Mấy năm trước, nhân một lần đến thăm vợ chồng nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh vào một ngày đầu năm mới, chúng tôi vô cùng cảm kích trước tình cảm của ông bà dành cho những người làm báo hậu thế (nhà văn Nguyễn Thị Cẩm Thạnh nguyên là cán bộ biên tập tuần báo Văn nghệ). Tâm sự về nghề báo, ông bà cười độ lượng: “Còn trẻ thì phải học nhiều, nhưng cái đầu tiên cần học trong nghề làm báo là sự thận trọng…”

Xin chân thành cảm tạ tấm lòng của nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh và nhà văn Nguyễn Thị Cẩm Thạnh. Trong những ngày chúng ta náo nức bước vào kỳ Đại hội lần thứ X của Hội, trang báo nhỏ này xin được coi là tấm lòng chân thành của hậu thế gửi đến vợ chồng nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh, người đã mở đầu và đi suốt một hành trình của văn chương với tình yêu và lòng nhân hậu.

Văn nghệ

Nguồn Văn nghệ số 47/2020

Tin liên quan

Oliver Stone: Lòng dũng cảm không phải là điều gì đó trừu tượng…

Oliver Stone, đạo diễn gạo cội của Điện ảnh Hollywood. Ông đã từng làm hơn 20 bộ phim truyện, nhiều ...

Giấc mơ đàn bà trên sân ga vợ cũ

Chiều đông trở gió. Chúng tôi ngồi đây, trong một quán nước ven Hồ Tây. Thy Nguyên (Phạm Thúy Nga) đ ...

Thêm Bốn tác phẩm trong “Việt Nam danh tác“ ra mắt độc giả

Mới đây, Công ty sách Nhã Nam kết hợp với NXBHooij Nhà Văn tiếp tục ra mắt thêm 4 tác phẩm tiếp theo ...

Bí quyết thành công của vua tiểu thuyết kinh dị Nicolas Beuglet

Nicolas Beuglet, từng là người dẫn chương trình và tổng biên tập kênh phát thanh truyền hình thông t ...

Thông báo Hội nghị Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ Hai – khóa X (nhiệm kỳ 2021– 2025)

Trong các ngày 04 và 05 tháng 01 năm 2021 vừa qua, tại Hà Nội, Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam kh ...

Paywall và câu chuyện thu phí độc giả trực tuyến

Trước nay, hầu hết các tin tức trên mạng đều được đăng tải miễn phí cho độc giả. Tuy nhiên, theo tiế ...

Hồi ký Obama chính thức trở thành sách bán chạy nhất năm 2020 tại Mỹ

NPD BookScan, đơn vị chuyên theo dõi lượng sách, doanh số bán sách uy tín trong thị trường xuất bản ...

Ra mắt sách "Nhạc sĩ Phạm Tuyên - Tuyển tập 100 bài hát"

Nhân dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 91 của nhạc sĩ Phạm Tuyên, NXB Hội Nhà văn đã ra mắt cuốn sách Nh ...

"Thư viện kỳ lạ " cuốn sách có minh hoa của Haruki Murakami sẽ phát hành tại Việt Nam

Thư viện kỳ lạ kể về trải nghiệm kỳ lạ của một cậu bé. Trên đường đi học về, cậu ghé thư viện thành ...

Ra mắt sách về hai gia tộc Rockefeller và Morgan

“Gia tộc Rockefeller” và “Gia tộc Morgan” là hai cuốn sách vừa được Alpha Books mua bản quyền, dịch ...

Tái bản 10 tác phẩm văn học tiêu biểu của nền văn học Việt Nam

Nhà xuất bản (NXB) Kim Đồng vừa quyết đinh ra mắt 10 tác phẩm văn học tiêu biểu cho nền văn học Việt ...

Sông hiến mình tất cả

Nền âm nhạc Việt Nam đương đại, ở nửa cuối thế kỷ XX, xuất hiện “Bộ tứ sông Hồng” - những người đặt ...